Cui Tiankaýyň faýl suraty. [Surat/Agentlikler]
Hytaýyň ABŞ-daky ýokary derejeli wekili Suý Tiankaý Baýdeniň prezidentligi döwründe Hytaý bilen ABŞ-nyň arasyndaky ilkinji ýokary derejeli diplomatik duşuşygyň iki ýurduň arasynda "açyk" we "konstruktiw" pikir alyşmalaryň ýoluny açjakdygyna umyt edýändigini, ýöne Pekiniň esasy bähbitleri boýunça basyşa boýun egmegine ýa-da ylalaşyk gazanmagyna garaşmagyň "illýuziýa"dygyny aýtdy.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Antoni Blinken we Milli howpsuzlyk boýunça geňeşçi Jeýk Salliwan penşenbe gününden anna gününe çenli Alýaskanyň Ankorij şäherinde Hytaýyň ýokary derejeli diplomaty Ýaň Szeçi we Döwlet geňeşçisi hem-de daşary işler ministri Waň Ýi bilen duşuşmagy meýilleşdirýärler, bu barada Pekin hem-de Waşington habar berdiler.
Ilçi Kuý iki tarapyň hem şu ýyl şeýle ýokary derejede geçiriljek ilkinji şahsy gepleşiklere uly ähmiýet berýändigini, Hytaýyň munuň üçin köp taýýarlyk görendigini aýtdy.
“Biz Hytaý bilen ABŞ-nyň arasyndaky ähli meseleleri ýeke-täk gepleşik arkaly çözmäge asla garaşmaýarys; şonuň üçin biz aşa ýokary garaşmalary goýmaýarys ýa-da oňa hiç hili illýuziýa goýmaýarys” diýip, Kuý duşuşygyň öňüsyrasynda aýtdy.
Ilçi iki tarapyň arasynda açyk, konstruktiw we rasional dialog we aragatnaşyk prosesini başlatmaga kömek etse, duşuşygyň üstünlikli boljakdygyna ynanýandygyny aýtdy.
“Men iki tarapyň hem ak ýürekden gelip, biri-birini has gowy düşünip gitjekdigine umyt edýärin” diýip, ol çarşenbe güni žurnalistlere aýtdy.
Geçen hepde Tokio we Seula saparyndan soň Alýaskada galjak Blinken bu duşuşygyň Pekin bilen "köp sanly aladalarymyzy açyk beýan etmek üçin möhüm mümkinçilik" boljakdygyny aýtdy.
“Şeýle hem hyzmatdaşlyk üçin ýollaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny öwreneris” diýip, ol Amerikanyň ýokary derejeli diplomaty hökmünde tassyklanandan bäri Kongresiň öňünde ilkinji gezek eden çykyşynda aýtdy.
Blinken şeýle hem "häzirki wagtda birnäçe yzygiderli gepleşikler üçin niýet ýok" we islendik gatnaşyklaryň Hytaý bilen bagly meseleler boýunça "maglumatly netijelere" baglydygyny aýtdy.
Ilçi Kui deňlik we özara hormat goýmak ruhunyň islendik ýurtlaryň arasyndaky gepleşikleriň iň esasy şerti bolup hyzmat edýändigini aýtdy.
Hytaýyň milli özygtyýarlylygy, territorial bitewüligi we milli birligi bilen baglanyşykly esasy bähbitlerine gelende, Hytaýyň ylalaşyk we eglişik üçin "ýeri ýok" diýip, ol şeýle diýdi: "Bu duşuşykda biz şeýle garaýyşy aýdyňlaşdyrarys".
“Eger olar Hytaýyň beýleki ýurtlaryň basyşy astynda ylalaşyk gazanyp, boýun egjekdigini ýa-da Hytaýyň islendik birtaraplaýyn haýyşy kabul edip, bu dialogyň “netijesine” ýetmek isleýändigini pikir edýän bolsalar, meniň pikirimçe, olar bu illýuziýadan ýüz öwürmelidirler, sebäbi bu garaýyş dialogy diňe çykgynsyz ýagdaýa getirer” diýip, Kui aýtdy.
ABŞ-nyň soňky hereketleri, şol sanda sişenbe güni Gonkong bilen baglanyşykly hytaýly resmilere garşy ABŞ-nyň sanksiýalary Ankorij gepleşikleriniň "atmosferasyna" täsir edermi ýa-da ýokmy diýen soraga Kuý Hytaýyň "zerur garşy çäreleri" görjekdigini aýtdy.
“Biz bu duşuşykda öz pozisiýamyzy aýdyň beýan ederis we “atmosfera” döretmek üçin bu meselelerde ylalaşyklara we eglişiklere gitmeris” diýip, ol aýtdy. “Biz muny hiç haçan etmeris!”
Bu duşuşyk ABŞ-nyň metbugatynda ABŞ-nyň prezidenti Jo Baýden bilen Hytaýyň prezidenti Si Szinpiniň arasyndaky "adatdan daşary uzyn iki sagatlyk söhbetdeşlikden" takmynan bir aý soň boldy.
Şol telefon söhbetdeşliginde Si iki ýurduň daşary işler ministrlikleriniň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň giň gerimli meseleleri we esasy halkara we sebitleýin meseleler boýunça çuňňur aragatnaşyk saklamagynyň mümkindigini aýtdy.
Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Çžao Liszýan çarşenbe güni irden Hytaýyň bu gepleşikler arkaly iki tarapyň iki prezidentiň telefon söhbetdeşliginde gazanylan ylalaşygy ýerine ýetirip, bir ugurda işläp, pikir tapawutlaryny dolandyryp we Hytaý bilen ABŞ-nyň gatnaşyklaryny "dogry ösüşiň dogry ýoluna" gaýtaryp getirmegine umyt edýändigini aýtdy.
Sişenbe güni BMG-niň Baş sekretary Antonio Guterreş duşuşygyň "oňyn netijesine" umyt baglaýandygyny aýtdy, onuň metbugat wekili aýtdy.
“Biz Hytaýyň we Birleşen Ştatlaryň möhüm meselelerde, esasan hem howanyň üýtgemegi, COVID-den soňky dünýäni dikeltmek boýunça hyzmatdaşlyk etmegiň ýollaryny tapyp biljekdigine umyt edýäris” diýip, metbugat wekili Stefan Dujarrik aýtdy.
“Iki tarapyň arasynda dartgynlyklaryň we çözülmedik meseleleriň bardygyny doly düşünip bilýäris, ýöne olar öňümizde durýan iň uly global kynçylyklary çözmekde hyzmatdaşlyk etmegiň ýollaryny hem tapmalydyrlar” diýip, Dujarrik sözüniň üstüne goşdy.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 18-nji marty